შოთა ბოსტანაშვილი

* 13.05.1948 თბილისი, საქართველო

† 29.05.2013 იქვე

არქიტექტორი

შოთა ბოსტანაშილი დაიბადა 1948 წელს თბილისში. 1972 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი (იმ დროს საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი) არქიტექტურის განხრით. 1966 – 1975 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო გეგმარების ინსტიტუტში არქიტექტორ-ტექნიკოსი; ხოლო 1970 – 1990 წლებში არქიტექტურული განყოფილების უფროსი და არქიტექტურის ინსტიტუტის გეგმარების ბიუროს ხელმძღვანელი. 

შოთა ბოსტანაშილი 1978 – 2013 წლებში იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორი და 1995 წლიდან არქიტექტურის საერთაშორისო აკადემიის მოსკოვის ფილიალის პროფესორი. მან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის არქიტექტურის ფაკულტეტზე დაარსა არქიტექტურის სწავლების უნიკალური მეთოდი და საგანი „არქიტექტურის პოეტიკა“, რომელიც დაინერგა მის მიერ შექმნილ სასწავლო სტუდია-სახელოსნოში.

1997 წელს ქალაქ სოფიაში, არქიტექტორთა საერთაშორისო აკადემიაში მოწყობილ გამოფენაზე შოთა ბოსტანაშვილი არჩეულ იქნა აკადემიის პროფესორად. 1999 წელს ბაქოში ის აღმოსავლეთ ქვეყნების არქიტექტურის საერთაშორისო აკადემიის სრული წევრი გახდა; ხოლო 2001 წლიდან იყო არქიტექტურის საერთაშორისო აკადემიის, მოსკოვის ფილიალის წევრ-კორესპონდენტი.

შოთა ბოსტანაშვილს 1983 წელს მიღებული აქვს საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს პრემია „ხუთწლედის მატიანე“ (შრომის დიდების მემორიალი, ქუთაისი), ღირსების ორდენი არქიტექტურაში შეტანილი პირადი წვლილისათვის (1998). 2006 წელს მიენიჭა არქიტექტურის საერთაშორისო ტრიენალეს ვერცხლის მედალი და პრემია „მაღალი ხუროთმოძღვრული ოსტატობისათვის“ (პოეზიის სასახლე, თბილისი) და 2012 წელს არქიტექტურის საერთშორისო ტრიენალეს  ვერცხლის მედალი (წიგნისთვის „ბუცა. ხუროთმოძღვარი ვიქტორ ჯორბენაძე“). ასევე ბიენალე – „ინტერარხ 83“-ის პრემია (1983) და 1987 წელს საკავშირო დათვალიერება-კონკურსში „წლის საუკეთესო ობიექტი“ (ნაციონალური პურის საცხობი, თბილისი). 2003 წელს შოთა ბოსტანაშვილი გახდა არქიტექტორთა კავშირების საერთაშორისო ასოციაციის, XI დათვალიერება-კონკურსის „წლის სუკეთესო ნაგებობა“, I ხარისხის დიპლომის ლაურეატი (პოეზიის სახლი, თბილისი) და საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის კონკურსის „2007 წლის საუკეთესო ობიექტი“ პირველი პრემიის მფლობელი (სასტუმრო შარდენი, თბილისი). მას ასევე მიღებული აქვს პირველი პრემია სადიპლომო პროექტისათვის (1972) და პირველი პრემია ახალგაზრდა არქიტექტორთა საკავშირო გამოფენაზე (1979).

ინფო: დავით ბოსტანაშვილი

ფოტოები: შოთა ბოსტანაშილის პირადი არქივი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა

ძირითადი პროექტები

– ხევსურული სოფლები ხახმატი და ბისო, 1970-72. (შოთა ბისტანაშვილი, ვახტანგ დავითაია)

– საცურაო აუზი (საერთაშორისო ტურისტული კომპლექსი „მზიური ველი“) ბაკურიანი 1971

–„ხსოვნის ტაძარი“ სოფელ მუხრანთან, 1975 (შოთა ბისტანაშვილი, ვახტანგ დავითაია)

– „ხსოვნის კუბი“ სენაკი, 1975 (შოთა ბოსტანაშვილი, ვახტანგ დავითაია, გ.გეგლია, მოქანდაკე: ვ.მელიქიშვილი)

– კულტურის სასახლე, ფოთი 1976 (შოთა ბისტანაშვილი, ვახტანგ დავითაია)

– მემორიალი „დიდება შრომას“ ქუთაისი 1976 (შოთა ბისტანაშვილი, ვახტანგ დავითაია)

– აფხაზეთის ეთნოგრაფიული მუზეუმი. 1979 (შოთა ბისტანაშვილი, ვახტანგ დავითაია)

– ხალხთა მეგობრობის მემორიალი, ქუთაისი 1980 (შოთა ბისტანაშვილი, ვახტანგ დავითაია)

– მარჯანიშვილის თეატრი. თბილისი 1979 

– კულტურის ცენტრი გულრიფში, 1980

– პურის ქარხანა, თბილისი 1987 თბილისი

– პურის ქარხანა, თბილისი, 1987 თბილისი (შოთა ბისტანაშვილი, ვახტანგ დავითაია)

– ბავშვთა ქალაქი მალთაყვის ტყე-პარკში, 1984 (შოთა ბისტანაშვილი, ვახტანგ დავითაია)

– ორფეოსის მემორიალი ბულგარეთში, 1985 (შოთა ბისტანაშვილი, ვახტანგ დავითაია)

– მსახიობის სახლი, სენაკი 1985

– საცხოვრებელი კომპლექსი ავლაბარში, თბილისი 1986 (შოთა ბისტანაშვილი, ვახტანგ დავითაია)

– მუსიკალური სკოლა თბილისი 1988

– წმინდა სამების საკათედრო ტაძარი. თბილისი 1990

– ონის სინაგოგის რესტავრაცია, 1991

– „9 აპრილის მსხვერპლთა მემორიალი“ თბილისი 1990

– მერაბ კოსტავას მემორიალი, თბილისი 1990

– ეთნოგრაფიული მუზეუმის პროექტი საირმეში, „საქკულტპროექტი“ 1991 

– საცხოვრებელი სახლი თბილისში, „საქკულტპროექტი“1994

– ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლი, თბილისი 1996

– თამარ მეფის ძეგლი ახალციხეში 1997 (მოქანდაკე: ვაჟა მელიქიშვილი).

– „იერუსალიმის სახლი“ თბილისი 1997

– „პოეზიის სასახლე“ თბილისი 1998

– სავაჭრო რიგი მარნეულში, 1999

– სასტუმრო სახლი კოჯრის გზატკეცილზე, 2000

– ინდივიდუალური დასასვენებელი სახლი დაბა კიკეთში, 2003

– სასტუმრო „ოქროს კვერცხი“ დაბა კიკეთი 2003

– სასტუმრო „შარდენი“თბილისი 2007 (შოთა და დავით ბოსტანაშვილი)

– ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი, თბილისი 2007 (შოთა და დავით ბოსტანაშვილი)

– საცხოვრებელი სახლი სოლოლაკში, თბილისი 2007

– სასტუმრო ბაკურიანში, 2008

– თამარ მეფის ძეგლი მესტიაში 2012 (მოქანდაკე ვ. მელიქიშვილი) 

პუბლიკაციები

„თბილისის რიტუალების სასახლე“, საბჭოთა ხელოვნება 1985

„არქიტექტორი რიჩარდ ინგლანდი”, საბჭოთა ხელოვნება 1987

„სინაგოგებისა და ებრაული სასაფლაოების არქიტექტურა საქართველოში”, საბჭოთა ხელოვნება 1992

სტატიების სერია. გაზეთი ასპიროზი 1992-93

„გამოეშვა მთვარე გველსა“ (ნ. იანქოშვილის ფერწერა) ლიტერატურული საქართველო 1996

„ტანს იმეორებს კვართი”, ლიტერატურული საქართველო 2001

„ქანცგაწყვეტილი კაცობრიობა დაისვენებს”, ომეგა 2000

„დრო, განტევების ვაცი და მოდარაჯე კაცი”, ახალი ეპოქა 2001 

„ხუროთმოძღვარი, (ვიქტორ ჯორბენაძე), ლიტერატურული საქართველო.

„უსანჩოოდ და უროსინანტოდ”, გაზეთი 24 საათი 2002

„საზღვრების კონფლიქტი და ურბანული კონფლიქტის საზღვრები”, კავკასიის მაცნე 2003

„სახე, სახლი და სახელი”, ლიტერატურული საქართველო 2003

„ურაბლეოდ”, გაზეთი კალმასობა 2004

„არქიჰექტორი” (ეძღვნება ვახტანგ დავითაიას), საქ. რესპუბლიკა 2004

„მას კულტურა მოსდევს, მასკულტურა მოსდევს“, ლიტერატურული საქართველო 2006

„ყურანის ქართული თარგმანის გამო“, ჩვენი მწერლობა 2007

„სულხან-საბას ჰომილიების გამო“, ჩვენი მწერლობა 2007

„ურიდოდ და უდერიდოდ”, სჯანი 2007

„გავთენდი, ანუ პროტოპოსტ-ი”, სჯანი 2008

„ნიშანი და ნაშენი” სემიოტიკა 2008

„სივრცის პოეტიკა, – სინაგოგებისა და ებრაული სასაფლაოების არქიტექტურა საქართველოში“, დისერტაცია. თბილისი 2008

„სიტყვა ლია სტურუაზე”, ჩვენი მწერლობა 15.05.2009 – 10.

„ნაშ/ენის პრეზენტაცია”, სემიოტიკა 2009 – 5.

„გზა და ლაბირინთი” ლიტერ. მე-2 საერთაშორისო კონფერენც. მასალები, 2009

„საბალოგია” საბას საიუბილეო კრებული 2009

„ბ/ატრისტული წარმოდგენა”, სემიოტიკა 2010 – 8

„აიექა (ჯ. აჯიაშვილის პოეზიის შესახებ)”, ჩვენი მწერლობა 30.04.2010 – 9.

„შენი ამინდი (ვ. დავითაის შესახებ)”, ჩვენი მწერლობა 22.01.2010 – 2

„თ. ნატროშვილის “ჰაჯი მურატის” გამო”, ჩვენი მწერლობა 01.10.2010 – 20

„მამ(ლ)ის ჩრდილი და ჩრ/დილის მამალი”, კრიტიკა 2010 – 5

შოთა ბოსტანაშვილი, დავით ბოსტანაშვილი, „ბუცა. ხუროთმოძღვარი ვიქტორ ჯორბენაძე“, უნივერსალი თბილისი 2012

პოემების კრებული „ოთხი ლაპარაკი“, უნივერსალი 2012

ლიტერატურა/ბმულები

სეხნიაშვილი ნინო, ბოსტანაშვილი დავით. შოთა ბოსტანაშვილი. არქიტექტურის პოეტიკა, გამომცემლობა ფოსტა. თბილისი 2019 ISBN 978 9941 8 1305 4

Bianco, Lino. Pedagogy of poetics of architecture in contemporary Georgia. Astra Salvensis, 8(15), pp. 61-74.

Bianco, Lino. Contemporary Georgian Architectural Theory and Practice: The legacy of Shota Bostanashvili. ACE: Architecture, City and Environment, 15(43), 9019.

Bianco, Lino. From Poetics to Metapoetics: Architecture towards architecture. Balkan Journal of Philosophy, 10(2), pp. 103-114.

Bianco, Lino. Shota Bostanashvili, architectural discourse and the foundation of poetics of architecture in Georgia. Papers of BAS: Humanities and Social Sciences, 4(1), pp. 49-59.

Vaklinova, E. (1997). Пространственият синтез в творчество на Шота Бостанашвили (Spatial Synthesis in works of Shota Bostanashvili). АМС Аспекти (AMC Aspekty), 3, pp. 32-34. (in Bulgarian)